Słowniczek pacjenta

mialgia, inaczej mięśnioból lub ból mięśniowy
to objaw chorobowy polegający na ostrym lub przewlekłym bólu, który odczuwany jest miejscowo lub w sposób uogólniony. Mięśnioból może mieć wiele przyczyn, i niekiedy może wskazywać na chorobę układu nerwowego, infekcję lub chorobę ogólnoustrojową.
Najczęstsze przyczyny bólu mięśni:
przeciążenie, urazy i naciągnięcie mięśnia w trakcie i po kurczu mięśnia, zaburzenia metaboliczne, niedobory pokarmowe, fibromialgia, zespół przewlekłego zmęczenia, zapalenie, rabdomioliza, polimialgia reumatyczna, infekcje, zatrucia
zaburzenia hormonalne, choroby tkanki łącznej, Podział bólów mięśni:
uogólnione i miejscowe
ostre i przewlekłe
pierwotne i wtórne
choroba zwyrodnieniowa stawów
(łac. arthrosis deformans, osteoarthrosis, osteoarthritis) – choroba będąca wynikiem zdarzeń zarówno biologicznych, jak i mechanicznych, które zaburzają powiązane ze sobą procesy degradacji i syntezy chrząstki stawowej, zarówno w chondrocytach, macierzy pozakomórkowej, jak i warstwie podchrzęstnej kości. Choroba klinicznie objawia się bólem stawów i ograniczeniem ich funkcji ruchowej, radiologicznie natomiast można stwierdzić całą gamę objawów.
dyskopatia
szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości przypadków jest to pierwszy z etapów choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa.
Termin dyskopatia odnosi się także do potocznej nazwy przepukliny jądra miażdżystego tarczy międzykręgowej kręgosłupa. Polega na uwypukleniu jądra miażdżystego, które powoduje ucisk i drażnienie korzeni rdzeniowych, rdzenia kręgowego lub innych struktur kanału kręgowego. Mechanizm drażnienia jest dwojaki. Po pierwsze dolegliwości bólowe powodowane są przez ucisk mechaniczny. Drugim elementem mogącym wywoływać bodźce bólowe jest niskie pH jądra miażdżystego spowodowane ubogą w tlen przemianą materii.
rwa kulszowa, ischialgia (łac. ischias)
zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe L4, L5 lub S1 tworzące nerw kulszowy (największy nerw obwodowy człowieka), lub na przebiegu samego nerwu kulszowego. Nagły ból okolicy lędźwiowej, promieniujący do pośladka, tylnej powierzchni uda lub do łydki albo stopy. Zwykle towarzyszy mu uczucie osłabienia siły mięśniowej i drętwienia powyższych okolic ciała. Czasem bóle są tak silne, że chory zmuszony jest do przyjęcia pozycji leżącej. Mogą występować parestezje i drętwienia, zaburzenia czucia w różnych miejscach kończyn dolnych.
lumbago, inaczej korzonki bądź zapalenie wielonerwowe
objawia się silnym bólem pleców w odcinku krzyżowo-lędźwiowym czasem promieniującym do kończyn. Jeśli pojawia się nagle np. po pochyleniu lub skręcie tułowia, to zwane jest wtedy postrzałem.
Spowodowane jest zaburzeniami ruchomości kręgosłupa i w konsekwencji podrażnieniami tkanki łącznej oraz mięśni.
osteochondroza
to rodzina chorób ortopedycznych. Schorzenie polega na zaburzeniach ukrwienia fragmentów koci wskutek czego ulegają one martwicy co prowadzi do powstania ubytku powierzchni stawowej. Osteochondroza może ona dotknąć dowolny staw.
neuralgia, inaczej nerwoból (neuralgia)
termin z zakresu medycyny, związany z uszkodzeniem nerwu obwodowego. Ma charakter ostry, rwący, szarpiący, promieniuje w obszarze unerwienia określonego nerwu lub jego gałęzi. Najczęściej dotyka ona nerw trójdzielny (zob. neuralgia trójdzielna). W wielu wypadkach obraz chorobowy wykazuje podobieństwo do neuropatii a istniejące techniki obrazowania (w tym MRI) w wielu wypadkach nie pozwalają na postawienie właściwej diagnozy.
skurcz mięśnia
zmiana długości lub napięcia mięśnia, wywierająca siłę mechaniczną na miejsca przyczepu mięśnia lub wokół narządu otoczonego przez mięsień okrężny (np. mięsień okrężny ust). Poruszanie się organizmu możliwe jest dzięki synchronizowanemu skurczowi różnych grup mięśniowych.
porażenie, paraliż (łac. plegia)
stan charakteryzujący się całkowitą niemożnością wykonywania ruchu, na skutek braku dopływu bodźców nerwowych do mięśni.
mózgowe porażenie dziecięce
(łac. paralysis cerebralis infantium, ang. cerebral palsy), nazywana również chorobą Little’a – jednostka chorobowa określająca różnorodne zaburzenia ruchu i postawy, wynikające z trwałego, niepostępującego1 uszkodzenia mózgu we wczesnym stadium rozwoju. Uszkodzenia mózgu powodują specyficzne powstawanie zaburzeń ruchowych (niedowłady, porażenia, ruchy mimowolne, inkoordynacja), mogą wystąpić zaburzenia w rozwoju umysłowym, mowy, zachowania, oraz epilepsja. Objawy są częściowo powiązane z spektrum autyzmu.
porażenie nerwu twarzowego
to mononeuropatia dotycząca jądra i (lub) pnia nerwu twarzowego, zazwyczaj jednostronna, rzadziej obustronna.Objawy: opadanie kącika ust,
gromadzenie jedzenia miedzy dziąsłami a policzkiem, utrata czucia głębokiego z obszaru twarzy, utrata zdolności gwizdania, mrugania, zamykania oka, marszczenia czoła, dmuchania, szczerzenia zębów, łzawienie.
sympatalgia
ból powstały na tle zaburzeń układu współczulnego, promieniujący do ramienia, szyi i potylicy.
Bóle są kłujące, piekące i parzące. Nasilają się przy lekkim dotknięciu skóry oraz pod wpływem bodźców psychicznych. Sympatalgie najczęściej występują w otoczeniu naczyń w powięziach i stawach.
histeria
to dawne określenie zaburzeń, które obecnie można zaliczyć do dysocjacji, konwersji, ale głównie różnego rodzaju zaburzeń nerwicowych. Cechuje ją nadmierna ekstrawersja, emocjonalność, płaczliwość, demonstracyjność zachowań, które są powodowane nieuzasadnionym lękiem o funkcjonowanie danej części własnego ciała.
neurastenia
najczęstsza postać nerwicy objawiająca się zwiększoną pobudliwością i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego; niepokojem, niemożnością skupienia uwagi, drażliwością, bólami w okolicy serca, kołataniem serca, bólami głowy, zaburzeniami jelitowymi, osłabieniem czynności płciowych.
neuropatia
(Choroba nerwów obwodowych, zapalenie nerwów obwodowych) – stan chorobowy dotyczący nerwów – struktur przekazujących impulsy do różnych części organizmu poza mózgiem i rdzeniem kręgowym – określany bywa mianem neuropatii obwodowej lub zapalenia nerwów obwodowych. Uszkodzenie lub stan zapalny zaburza przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych i oprócz bólu wywołuje takie objawy, jak drętwienie, mrowienie, palenie kończyn, wrażenie osłabienia kończyn.
migrena
powtarzający się, najczęściej jednostronny, pulsujący ból głowy. Migrena trwa zazwyczaj od 4 do 72 godzin. Charakteryzuje się różnym stopniem nasilenia i częstotliwością występowania. Bóle nasilają się pod wpływem emocji lub wysiłku fizycznego. Występuje światłowstręt (fotofobia), nadmierna wrażliwość na dźwięki (fonofobia) i zapachy, występują też nudności i wymioty.
objaw Raynauda
(łac. phenomenon Raynaud) – napadowy skurcz tętnic w obrębie rąk, rzadziej stóp. Powstający pod wpływem zimna, emocji lub bez uchwytnej przyczyny.
odleżyna
(łac. decubitus) – uszkodzenie skóry i leżących pod nią tkanek aż do kości. Odleżyny powstają na skutek długotrwałego ucisku. U przewlekle chorych odleżyny powstają w miejscach, które stykają się z podłożem, głównie w okolicy kości krzyżowej, kości ogonowej, pośladków, na piętach lub biodrach. W stanach ciężkich nawet na ramionach, kostkach, kolanach. Odleżyny najczęściej występują u chorych obłożnie, tych którzy mają trudności z poruszaniem się w łóżku i nieprzytomnych. Choroby, które sprzyjają powstawaniu odleżyn to m.in. cukrzyca, miażdżyca. Dotykają pacjentów po urazach wielonarządowych, z porażeniami kończyn, po przebytych udarach mózgowych, z zaawansowaną miażdżycą mózgu.
zapalenie stawów
(gr. arthro-, staw + -itis, zapalenie; l.mn.: arthritides) – grupa schorzeń (wg ICD-10 M00-M25), w których dochodzi do uszkodzenia stawów. Zapalenie stawów jest wiodącą przyczyną prowadzącą do kalectwa u ludzi powyżej 55 roku życia.
zespół Tietzego
(ang. Tietze’s syndrome) – choroba przebiegająca z zapaleniem jednego lub więcej stawów żebrowo-mostkowych przebiegająca z bolesnym obrzękiem. Choroba występuje zwykle po 40. roku życia i zwykle dotyczy tylko jednego stawu, najczęściej drugiego lub trzeciego. Powoduje powstanie bólu na przedniej powierzchni klatki piersiowej i może promieniować do barku i ramion
akupunktura
(z łac. acus – igła, punctura – (u)kłucie) – technika leczenia wywodząca się ze Wschodu (Chiny, Japonia, Mongolia). Jest obecnie uznawana w wielu krajach jako uzupełnienie medycyny konwencjonalnej. Akupunktura służy do redukowania bólu oraz utrzymania lub przywrócenia równowagi energetycznej organizmu, będącej warunkiem jego sprawnego funkcjonowania. Technika ta polega na nakłuwaniu ciała srebrnymi lub złotymi igłami w odpowiednich punktach, odpowiadających za największą aktywność narządów wewnętrznych. Punkty te zlokalizowane są wzdłuż tzw. meridianów (linii energetycznych), zgodnie z koncepcją wyrównywania potencjału energetycznego organizmu.Obecnie istnieje na świecie jeden wydział medycyny nauczający akupunktury znajdujący się na Akademii Medycznej w Pekinie, w Chinach.
akupresura
tradycyjna metoda leczenia wywodząca się z chińskiej medycyny naturalnej. Metoda ta znana była w Chinach już kilka tysięcy lat temu. Polega ona na dotykaniu, głaskaniu, uciskaniu lub opukiwaniu określonych miejsc na ciele człowieka.
refleksoterapia
refleksologia.(często – niesłusznie – w powszechnym odbiorze sprowadzona do masażu leczniczego stóp.) terapia wywodząca się z chińskiej akupunktury, dzieli się na refleksoterapię korporalną (tułowia i kończyn) i tzw. mikrosystemy – refleksoterapię uszną, czaszkową (aurikuloterapię i kranioterapię albo refleksoterapię aurikularną i kranialną), jamy ustnej 
i tęczówkową refleksodiagnostykę, czyli irydodiagnostykę. U podstaw wszystkich tych i innych pokrewnych dziedzin leży znajomość budowy i funkcji układu nerwowego i cała wielka już nauka o odruchach nerwowych. Oddziaływanie fizyczne na skórę czaszki (kraniopunktura) jest obok oddziaływania na ucho (aurikulopunktura) najskuteczniejszym sposobem oddziaływania w ramach terapii odruchowej refleksoterapii. Poprzez system powiązań neuronalnych określone miejsca na skórze głowy zostają związane z ośrodkami w mózgu, stając się kranialnymi strefami projekcyjnymi części ciała i narządów wewnętrznych oraz ich funkcji.
embriogeneza
rozwój zarodkowy. Pojęcie stosowane w odniesieniu do pierwszego etapu rozwoju osobniczego zwierząt wielokomórkowych rozmnażających się płciowo. W przypadku człowiek embriogeneza obejmuje okres od momentu zagnieżdżenia się zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy (7. dzień) do końca 8. tygodnia.
hipodynamia (Hipokinezja)
negatywne dla zdrowia osobniczego i społecznego zjawisko, nasilające się w 2. poł. XX w., polegające na dysproporcji pomiędzy zwiększającym się obciążeniem układu nerwowego, a zmniejszającym się obciążeniem układu ruchowego. Prowadzi do zaburzeń w zakresie układów: sercowo-naczyniowego, trawiennego, autonomicznego, psychonerwowego.
ektoderma
zewnętrzna warstwa zarodka, tzw. zewnętrzny listek zarodkowy w stadium gastruli. Z ektodermy powstają głównie: skóra, nabłonek jelita przedniego i tylnego, szkliwo zębów, elementy oka (rogówka, soczewka, siatkówka) i cały układ nerwowy. 
W czasie neurulacji w rozwoju kręgowców ektoderma ulega podziałowi na ektodermę powierzchniową i neuroektodermę. Z tej pierwszej powstaje naskórek i różne jego twory pochodne (gruczoły potowe, gruczoły łojowe, pióra, łuski, włosy itp.). Z neuroektodermy powstaje cewka nerwowa
endoderma
to wewnętrzna warstwa komórek w rozwoju zarodkowym powstająca w stadium gastruli. Inaczej listek zarodkowy. 
W jej obrębie tworzy się jama zwana prajelitem, do której z zewnątrz prowadzi otwór, czyli pragęba. Z niej rozwijają się : nabłonek jelita środkowego, trzustka, wątroba, nabłonek układu oddechowego, pęcherz moczowy, cewka moczowa.
mezoderma
listek zarodkowy umiejscowiony pomiędzy endodermą i ektodermą. Z mezodermy rozwija się tkanka łączna, kora nadnerczy, układ krwionośny i limfatyczny, kanał rdzenia kręgowego, skóra właściwa, śluzówka, układ rozrodczy, nerki. Szkielet 
i mięśnie powstają z mezenchymy (grupy komórek wyodrębniających się z mezodermy).
laseroterapia
grupa zabiegów terapeutycznych, w których stosuje się lasery medyczne. Zabiegi laseroterapeutyczne wykonywane są w różnych celach, m.in. do bezkrwawych zabiegów chirurgicznych, w których laser w pewnym sensie zastępuje nóż, w tym także do zabiegów neurologicznych, okulistycznych i stomatologicznych, do koagulacji tkanek, do niszczenia (fotoablacja) chorych tkanek. Osobną grupę zabiegów laseroterapeutycznych stanowią działania zachowawcze – biostymulacja z użyciem laserów niskoenergetycznych. Zaletą zabiegów z użyciem lasera jest brak fizycznego kontaktu narzędzia z tkankami leczonej osoby, dzięki czemu praktycznie eliminuje się ryzyko zakażenia.
metoda Buteyko
coraz popularniejsza na całym świecie, nazywana jest najczęściej gimnastyką oddechową lub oddychaniem przeponowym. Jest to sposób oddychania podobny do tego, jaki stosują jogini , tyle że w metodzie Butejki gimnastyka oznacza samo oddychanie, a nie ćwiczenia fizyczne. Oddychanie Butejki jest płytsze i bardziej fizjologiczne niż joginów. W metodzie tej chodzi o to, żeby dotlenić wszystkie komórki, czyli dać im więcej tlenu niż mogą dostać przy normalnym oddychaniu. Do tego służy dwutlenek węgla, który ułatwia przenikanie tlenu z płuc do krwi (tzw. efekt Bohra). Tak więc wbrew powszechnym opiniom dwutlenek węgla jest konieczny i w dodatku potrzebujemy go znacznie więcej, niż dostajemy! Powietrze zawiera tylko 0,03% CO2; aby nastąpił efekt Bohra, potrzebne jest zaś 6-6,5%. Organizm jest w stanie magazynować dwutlenek węgla w pęcherzykach płucnych, jeśli jednak oddychamy niewłaściwie lub zbyt intensywnie (np. podczas biegu), zapasy CO2 się kurczą i w konsekwencji spada absorpcja tlenu do krwi.
metodyka Małachowa (Małachow G. P.)
Twórca metody samooczyszczenia organizmu, poprzez stosowanie głodówki oraz specjalnej diety.
mikroelektroforeza (jontoforeza)
med. metoda badawcza i lecznicza komórek ciała, polegająca na bezpośrednim wprowadzaniu do nich substancji chem. w postaci jonów i stymulowaniu nimi określonych reakcji z wytworzeniem ładunku elektr.; stosowana m.in. 
w leczeniu uszkodzeń komórek nerwowych, schorzeniach narządów ruchu;
organogeneza
tworzenie się i rozwój narządów w trakcie rozwoju zarodkowego. Zarodek implantuje się pod śluzówkę macicy. Rozpoczyna się wytwarzanie między ekto- a endodermą kolejnego listka zwanego mezodermą. Poszczególne listki zarodkowe specjalizują się, tworząc organy zarodka.
prąd galwaniczny
jest to prąd stały, który nie zmienia kierunku ani natężenia w czasie przepływu ). Przepływ prądu pomiędzy elektrodami zależy od ich rozmiaru, wzajemnego ułożenia, przewodnictwa tkanek oraz odległości pomiędzy elektrodami. Prądy galwaniczne usprawniają i pobudzają układ krążenia zmniejszając odczuwanie bólu. Mają zastosowanie w przypadku zmian zwyrodnieniowych stawów, nerwobólach, zaburzeniach krążenia, bólach mięśniowych.
rezonansowa terapia mikrofalowa (MRT)
Mikrofalowa rezonansowa terapia od lat 60-ch jest szeroko z powodzeniem stosowana w wielu krajach jako metoda samodzielna i również jako wspomagająca w zespolonym leczeniu z chirurgicznym i medykamentami. W MRT są wykorzystywane generatory fal elektromagnetycznych w zakresie 30-300 gHz, odpowiadających długości fal milimetrowych. Intensywność pól należy do skrajnie słabych (nie cieplnych), bo ogrzewanie obiektów nie ma zasadniczego znaczenia. Gęstość mocy znajduje się poniżej 10 mW/cm2. Zabiegi MRT są nieszkodliwe i bezbolesne.
terapia igłowa uszu (Aurikulopunktura), czyli refleksoterapia uszna, należy do tzw. mikropunktur. W latach 50. XX wieku opracował ją francuski lekarz Paul Nogier. Terapia uszna jest najskuteczniejsza podczas leczenia: schorzeń narządów głowy i szyi (m.in. bólów głowy i zębów, infekcji jamy ustnej, gardła i krtani, ucha środkowego, zaburzeń widzenia i słyszenia), schorzeń układu pokarmowego i płciowo-moczowego, zespołów bólowych narządu ruchu, alergii i chorób skóry, nerwic (zwłaszcza depresji) i zaburzeń snu, stanów po stłuczeniach i złamaniach, astmy, samoistnego nadciśnienia tętniczego i zaburzeń rytmu serca.
terapia manualna
jako praktyczna część medycyny zajmuje się badaniem i leczeniem zaburzeń czynności różnych struktur układu ruchu, a w szczególności kręgosłupa. Przed przystąpieniem do terapii przeprowadza się z pacjentem wywiad lekarski oraz badanie palpacyjne i funkcjonalne narządu ruchu. Badanie to odbywa się zarówno w spoczynku jak i podczas ruchów czynnych oraz biernych. Są to ruchy bierne fizjologiczne, czyli złożone z toczenia i ślizgu powierzchni stawowych, oraz bierne naśladujące “grą stawową” Terapeuta ocenia wygląd i konsystencję tkanek miękkich, zakres i jakość ruchu elementów kostnych oraz charakter oporów występujących podczas przemieszczania poszczególnych struktur układu ruchu względem siebie. Bada ruchy bierne kręgosłupa i ocenia odpowiedzi układu ruchu na czynniki szkodliwe dla struktur tego układu.
terapia Su Jok
unikalny uzdrawiający system, zakodowany przez samą naturę w każdym z nas. Terapia Su-Jok jest metodą diagnostyki i terapii na podstawie badania punktów aktywnych znajdujących się na dłoniach i stopach. Oparta jest na tradycyjnej wiedzy chińskiej medycyny i nowych teoriach, opracowanych przez koreańskiego uczonego, profesora Park Jae Woo. Terapia Su-Jok wspomaga leczenie medycyny klasycznej, może być także stosowana jako samodzielna metoda (daje szybki efekt bez stosowania środków farmakologicznych). Wskazania i możliwości terapii Su-Jok są bardzo szerokie – od lekkiego niedomagania do ostrych stanów i ciężkich porażeń organów wewnętrznych. Su-Jok może być wykorzystywana w terapii praktycznie wszystkich rodzajów chorób, zarówno u dzieci jak i u dorosłych.
wodogłowie
(hydrocefalia, wodomózgowie, łac. hydrocephalus) — zwiększenie objętości płynu mózgowo-rdzeniowego w układzie komorowym mózgu. Najczęściej wodogłowie spowodowane jest nieprawidłowym krążeniem płynu mózgowo-rdzeniowego spowodowanym przez wrodzone wady anatomiczne. Stanowi istotny problem kliniczny w neonatologii i pediatrii, ale może dotyczyć pacjentów w każdym wieku.