Osteoporoza

Osteoporoza (łac. osteoporosis) – schorzenie, związane z uszkodzeniem (ścieńczeniem) tkanki kostnej, prowadzące do złamań i deformacji kości. Innymi słowy – jest to obniżenie gęstości i trwałości kości. Kości stają się bardziej porowate, szybciej się łamią i deformują.

Z lewej strony – normalna kość
Z prawej strony – osteoporoza i złamanie patologiczne

Osteoporoza może być pierwotna (samoistne zachorowanie) lub wtórna (przejaw jakiejś innej choroby).

Typowe przypadki osteoporozy pierwotnej:

  • Pomenopauzalna – spowodowana obniżeniem funkcji jajników u kobiet
  • Juwenilna – występująca u dzieci i podrostków, uważana za skłonność dziedziczną
  • Senilna – starcza
  • Idiopatyczna – nie do końca rozpoznana, nie poddająca się leczeniu forma osteoporozy.

Typowe przypadki osteoporozy wtórnej:

  • Choroby tarczycy i gruczołów przytarczycznych
  • Cukrzyca
  • Zapalne choroby kości i stawów (zapalenie stawu i zapalenie wielostawowe)
  • W przypadku chorób i operacji przewodu pokarmowego – z powodu niezupełnego przyswajania wapnia i fosforu
  • Choroby nerek
  • Przyjmowanie steroidowych preparatów przeciwzapalnych
  • Choroby onkologiczne i choroby krwi
  • Genetyczne choroby dziedziczne.

Lepiej zapobiegać osteoporozie pierwotnej i wtórnej. Przywrócić gęstość kościom jest trudniej, ale często jest to w pełni możliwe.

Objawy i powikłania

Pacjenci zwracają się do nas przede wszystkich z trzema problemami:

  • Bóle
  • Deformacje kości i stawów
  • Złamania.

Przyczyny bólu – patrz niżej

Deformacje. Kości i stawy przy osteoporozie ulegają deformacji z powodu własnego ciała człowieka. Kręgi często przybierają kształt spłaszczony i klinowaty. Okrągłe główki stawów miednicowo-biodrowych stają się owalne, ścięte. Możliwe są deformacje kolan i stawów kolan i stóp, a także postępujące płaskostopie.

Złamania. Złamanie patologiczne – to złamanie z powodu zwiększonej łamliwości kości. Do złamania przy osteoporozie wystarczy ciężar własny człowieka lub niezręczny ruch. Złamania kręgów zwykle przebiegają bezobjawowo, dopóki nie doprowadzą do ściśnięcia rdzenia kręgowego lub nerwu.

Częsty przypadek – to patologiczne złamanie szyjki biodra.

Możliwe przyczyny bólu

Bóle przy złamaniach kręgów pojawiają się zazwyczaj w dolnej części odcinka piersiowego kręgosłupa i górnej części odcinka lędźwiowego. Ból może być bardzo silny i rozprzestrzeniać się wzdłuż nerwów do nogi, ręki, klatki piersiowej i brzucha. Usunąć ból jest trudno, ale prawie zawsze się to udaje. Należy zastosować różne leki analgetyczne i blokady lecznicze, środki nasenne, preparaty dla relaksacji mięśni i leki przeciwbólowe. Leczenie osteoporozy w zasadzie z czasem pozwala odejść od stałego zażywania leków przeciwbólowych.

Ból przy deformacji stawów uwarunkowana jest bólem w samych stawach, zesztywnieniem, urazem nerwów, zdeformowaniem kości lub skurczonym mięśniem. Z powodzeniem stosujemy w takich przypadkach blokady lecznicze (w tym – z wprowadzeniem dodatkowej mazi smarowej do stawów), rozluźnianie mięśni, leczenie w pozycji leżącej, preparaty z wapniem, witaminą D3 i bisfosfoniany.

Ból w miejscach przyczepienia mięśni do kości. Ból ten związany jest z deformacją kości pod wpływem napięcia mięśniowego. Efekty przynosi gimnastyka wraz z podstawowym medycznym leczeniem osteoporozy (preparaty z wapniem, witaminą D3 i bisfosfoniany). Gimnastyka powinna być bardzo ostrożna, dobrana do indywidualnego pacjenta, którego należy przyuczyć do samodzielnego jej wykonywania w domu.

Postawić diagnozę

Postawić diagnozę przy osteoporozie nie jest trudno na podstawie kilku kryteriów:

Charakterystyczne objawy podczas oględzin;

  • Wyniki zdjęć rentgenowskich i tomografii magnetyczno-rezonansowej;
  • Osteodensytometria daje informację o gęstości kości w dokładnych cyfrach, lekarze wykorzystują ją do kontroli efektywności leczenia;
  • Analizy krwi dają informację o przyczynach osteoporozy.

Odżywianie i gimnastyka przy osteoporozie

Produkty, które zawierają wapń i witaminę D, nieodzowne przy leczeniu osteoporozy: produkty mleczne, ryby morskie (oprócz jesiotrowatych), orzechy leśne, kapusta modra i kapusta morska. Witaminę D zawierają także jajka, kakao, śmietana, ale ich spożywanie należy ograniczać w przypadku podwyższonego cholesterolu we krwi. Produkty spożywcze powinny również zawierać wystarczającą ilość białka. Dużo białka jest w mięsie, rybach, drobiu, fasoli i bobu, ale należy zasięgnąć porady lekarskiej, czy nie ma ograniczeń w spożywaniu tych produktów w związku z innymi schorzeniami towarzyszącymi.

Należy pamiętać, iż wapń jest źle przyswajany wraz z produktami, zawierającymi kwas szczawiowy (szpinak, agrest, czarna porzeczka, rabarbar).

*Gimnastyka w leczeniu osteoporozy. *

Gimnastyka lecznicza zwiększa gęstość kości i pomaga walczyć z osteoporozą. Obciążenie fizyczne należy jednak dozować na podstawie wyników analiz i badań osteodensytometrycznych (badających gęstość kości). Jeśli sytuacja nie przedstawia się dobrze, radzimy na jakiś czas powstrzymać się od wszelkich ćwiczeń i obciążeń.